Geen loon bij staking; terecht of niet?

“Ierse piloten Ryanair vanaf dinsdag ook in staking”, “Staking hindert productie AkzoNobel”, “Landelijke staking streekvervoer”; zomaar wat koppen uit de kranten van de afgelopen tijd. Stakingen zijn aan de orde van de dag, maar wat is nu het gevolg van stakingen voor werknemers?

Verschillende stakingen

Allereerst is er een verschil tussen een georganiseerde staking (door een vakbond) en een wilde staking, waarbij (een aantal) werknemers het werk neerlegt voor een bepaalde tijd. De hoofdregel is geen arbeid, geen loon. Werknemers die staken zullen dan ook geen loon ontvangen over de periode dat zij geen werk verrichten. Dit is niet anders indien de staking wordt georganiseerd door een vakbond. Bij een georganiseerde staking ontvangt de werknemer echter normaal gesproken een salarisvervangende uitkering uit de stakingskas van de vakbond.

Werkwillige werknemers

Er zijn echter ook werknemers die wel willen werken, maar die het niet kunnen in verband met de staking. Hoe zit het dan met hen? Behouden zij wel recht op loon? Voor het antwoord op die vraag moet volgens de Hoge Raad worden gekeken in wiens risicosfeer de staking valt.

Uitspraak Hoge Raad

In een arrest van 7 mei 1976 oordeelde de Hoge Raad over het volgende. Een werknemer vorderde loondoorbetaling over een periode waarin enkele collega’s spontaan gingen staken. De werknemer was daardoor niet in staat zijn werk te verrichten. De werkgever weigerde echter om het loon door te betalen van deze werknemer. De Hoge Raad oordeelde vervolgens dat gekeken dient te worden naar de risicosfeer om te bepalen of de werkgever het loon dient door te betalen.

Als de staking in de risicosfeer van de werkgever ligt, dient de werkgever het loon van de werknemers door te betalen. Er kan dan gedacht worden aan een staking als gevolg van ernstige nalatigheid van de werkgever.

Door de Hoge Raad worden vervolgens twee soorten stakingen onderscheiden. Indien sprake is van een georganiseerde staking worden vaak ook de belangen behartigd van de werknemers die wel willen werken. Deze staking valt dan ook in de risicosfeer van de werknemer, zodat de werkgever het loon over de periode dat de werknemer als gevolg van de staking niet heeft gewerkt niet hoeft te betalen. Is sprake van een wilde staking, dan worden vaak de belangen van individuele werknemers behartigd en dit komt daarom voor risico van de werkgever. Indien de werknemer door een wilde staking zijn werk niet uit kan voeren, terwijl hij dat wel wil, dan dient de werkgever het loon van deze werknemer door te betalen.

Er zijn echter ook vele tussenvormen van stakingen. Bij iedere staking dient dus gekeken te worden naar het concrete geval om te beoordelen of de staking in de risicosfeer van de werkgever of de werknemer ligt.

Heb je te maken met een staking en wordt je loon niet doorbetaald, neem dan contact met ons op!