De executeur

De executeur is verantwoordelijk voor de afwikkeling van (een deel van) de nalatenschap. Vanaf 2003 kan een executeur alleen bij testament worden benoemd. Voor 2003 kon dat ook bij codicil. Een codicil is een handgeschreven, gedagtekend en door de schrijver zelf ondertekend document, waarin de ondergetekende zonder tussen van de notaris (een deel van) de nalatenschap regelt. Deze oude codicillen blijven geldig, ook als een nalatenschap na 2003 is opengevallen. Een persoon die bij testament tot executeur is benoemd is niet verplicht tot het aanvaarden van die hoedanigheid. Indien ervoor wordt gekozen de benoeming te aanvaarden, dient bij een notaris om een verklaring van executele te worden verzocht om aan derden (zoals banken en verzekeringsmaatschappijen) te kunnen tonen dat sprake is van executele en de betreffende persoon (dus) bevoegd is om bepaalde handelingen te verrichten.

 

De taken en bevoegdheden van de executeur vloeien voort uit het testament en hetgeen daarover in de wet is bepaald.

 

Soorten executeurs

Er zijn verschillende soorten executeurs die in de volksmond doorgaans worden aangeduid als “begrafenisexecuteur”, “beheersexecuteur” en “3 sterren executeur”.

 

Begrafenisexecuteur

De begrafenisexecuteur verzorgt uitsluitend de uitvaart van erflater en ontvangt hiervoor geen vergoeding, tenzij in het testament anders zou zijn bepaald. Met het afwikkelen van de nalatenschap als zodanig, heeft deze executeur niets van doen. Daartoe is hij niet bevoegd.

 

Beheers executeur

De beheers executeur heeft verschillende bevoegdheden en taken die in de wet zijn omschreven. Bij testament kan een beperking of uitbreiding van die taken en bevoegdheden zijn opgenomen. De executeur krijgt het beheer over de nalatenschap, maar is niet bevoegd om tot verdeling over te gaan. Dat is voorbehouden aan de erfgenamen.

 

De executeur die is belast met het beheer van de nalatenschap heeft onder meer als taak om:

  • een boedelbeschrijving op te stellen;
  • de schulden van de nalatenschap te betalen;

legaten af te geven (indien mogelijk);

  • goederen te gelde te maken als dat nodig is ter voldoening van schulden van de nalatenschap;
  • namens de erfgenamen aangifte erfbelasting doen;
  • de erfgenamen op de hoogte houden van de afwikkeling;
  • speciale wensen uit het testament uit te voeren

 

Als een executeur voornemens is om goederen te gelde te maken teneinde schulden van de nalatenschap  te kunnen voldoen, dient hij – gelet op de wet – met de erfgenamen in overleg te treden. Mocht de executeur een andere koers willen varen dan de erfgenamen en de erfgenamen blijvend bezwaar maken tegen de voorgenomen tegeldemaking, dan dient hij hen in de gelegenheid te stellen de beslissing van de kantonrechter in te roepen.

In het testament kan zijn bepaald dat overleg niet behoeft plaats te vinden en de executeur naar eigen inzicht mag handelen. Overlegt een executeur niet met de erfgenamen terwijl hij daartoe wel verplicht was, dan kan dat in beginsel niet aan derden worden tegengeworpen. Een door de executeur met een derde gesloten overeenkomst blijft derhalve in beginsel geldig, ook als de erfgenamen niet zijn geraadpleegd.

 

De executeur vertegenwoordigt de erfgenamen in en buiten rechte. De executeur is in dat verband “privatief bevoegd”. Simpel gezegd betekent dit dat de executeur met uitsluiting van de erfgenamen bevoegd is tot het beheer (en te beschikken in dat kader) en de erfgenamen dat – zo lang de executele voortduurt – zelf niet zijn. Dat is alleen anders als de executeur voor bepaalde handelingen toestemming zou geven of de kantonrechter voor bepaalde handelingen een machtiging verstrekt.

 

De executeur dient bij het einde van zijn taak rekening en verantwoording af te leggen aan degene(n) die na hem tot het beheer is (of zijn) bevoegd. De executeur doet er daarom goed aan nauwkeurig bij te houden welke werkzaamheden hij heeft verricht en welke mutaties er hebben plaatsgevonden. Het is verstandig om onderliggende stukken en eventuele facturen – waaruit van de uitgaven blijkt – te bewaren.

 

De “3 sterren” executeur

 

De term 3 sterren executeur zou formeel bezien wat verwarrend kunnen zijn, omdat er strikt genomen in voorkomende gevallen een “gewone” beheersexecuteur wordt benoemd, die daarnaast tevens als (afwikkelings)bewindvoerder wordt aangewezen. Deze executeur-afwikkelingsbewindvoerder heeft (dus) dezelfde taken als de beheersexecuteur, maar heeft daarnaast nog een aantal extra bevoegdheden, die zullen moeten blijken uit het testament en de als gevolg van de inhoud daarvan van toepassing zijnde wettelijke bepalingen. Zoals hiervoor omschreven heeft een beheersexecuteur niet de bevoegdheid om tot verdeling over te gaan. Bij testament kan worden geregeld dat een afwikkelingsbewindvoerder die bevoegdheid wel heeft.

 

Beloning executeur

 

Als er in het testament geen bepaling is opgenomen ten aanzien van de beloning, dan heeft de executeur op grond van de wet recht op  1% van de waarde van het vermogen van de erflater op diens sterfdag. Er wordt derhalve gekeken naar wat de waarde van het vermogen was op de dag van overlijden. Uit het testament kan van een andere beloning blijken. Daarnaast kan bij testament worden bepaald dat een executeur geen loon toekomt.

 

Einde van de executele

 

Wanneer de executeur zijn taken heeft volbracht c.q. zijn werkzaamheden heeft voltooid, eindigt de executele. De executeur is bevoegd het beheer te beëindigen door de goederen (het beheer) ter beschikking te stellen aan de erfgenamen. Zoals hiervoor omschreven dient hij bij die gelegenheid rekening en verantwoording af te leggen aan degene(n) die na hem tot het beheer bevoegd is (zijn).

 

Daarnaast eindigt de taak van executeur:

  • door tijdverloop, als hij voor een bepaalde periode is benoemd;
  • door zijn dood, onder curatelestelling, faillissement, het van toepassing verklaren van de wettelijke schuldsaneringsregeling of door de instelling van een bewind over een of meer van zijn goederen;
  • in de gevallen die erflater in zijn testament heeft opgenomen;
  • wanneer beneficiair is aanvaard en de executeur geen “ruimschoots verklaring” kan afgeven;
  • door ontslag door de kantonrechter.

 

Ontslag executeur

Een executeur kan ontslagen worden door de kantonrechter. Dat kan op verzoek van de executeur zelf, of op verzoek van  een mede-executeur, een erfgenaam, het openbaar ministerie.  Als de executeur zelf een ontslagverzoek indient, wordt dit doorgaans gehonoreerd. Wordt het ontslagverzoek door een ander ingediend, dan dient te worden gesteld dat sprake is van een gewichtige reden om tot ontslag over te gaan. Bijvoorbeeld omdat de executeur zijn taken niet op juiste wijze uitvoert, of er sprake is van een objectief wantrouwen dat op feiten kan worden gestoeld.

Soms wordt in het ontslagverzoek tevens aan de kantonrechter gevraagd om een andere executeur te benoemen. Dat verzoek kan door de kantonrechter alleen maar worden gehonoreerd als in het testament ter zake een voorziening is opgenomen. Is dat niet het geval dan kan geen opvolgend executeur worden benoemd en zullen de erfgenamen – bij honorering van het verzoek – zelf gezamenlijk bevoegd  zijn.

 

Als een executeur heeft gehandeld in strijd met hetgeen van een redelijk handelend executeur mag worden verwacht en er als gevolg daarvan schade is ontstaan, dan kan de executeur daarvoor aansprakelijk worden gesteld.

 

Bent u executeur en heeft u vragen over uw bevoegdheden, of bent u erfgenaam en vraagt u zich af de executeur wel juist handelt c.q. of de executele kan worden beëindigd, dan adviseren wij u graag.