Erfgenaam – Aanvaarden of verwerpen

Een erfgenaam heeft de keuze om de nalatenschap te aanvaarden of te verwerpen. Bij aanvaarding treedt de erfgenaam in de rechten en plichten van de overledene. Bij verwerping is dat niet het geval. Men wordt dan geacht nooit erfgenaam te zijn geweest.

Aanvaarden kan op twee manieren. Men kan zuiver aanvaarden of beneficiair aanvaarden. Dat laatste wordt ook wel genoemd aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving.

Het verschil zit in de aansprakelijkheid van de erfgenaam. Een erfgenaam die zuiver aanvaardt is ook met zijn eigen vermogen aansprakelijk voor schulden van de nalatenschap. Een erfgenaam die beneficiair aanvaard is dat in beginsel niet. Als de nalatenschap niet toereikend is om de schulden te betalen, dan zal een erfgenaam die zuiver heeft aanvaard uit zijn privévermogen moeten bijpassen en een erfgenaam die beneficiair heeft aanvaard, hoeft dat in beginsel niet.

De uitdrukken aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving leidt in de praktijk tot misverstanden. Vaak wordt gedacht dat men eerst aanvaardt onder het voorrecht van boedelbeschrijving en dat men een definitieve keuze maakt nadat de boedelbeschrijving is opgesteld. Dat is niet juist. De eerder gemaakte keuze voor beneficiaire aanvaarding is definitief.

Als men beneficiair aanvaardt krijgt men dus een soort bescherming van de wet. Schulden van de nalatenschap hoeven in principe niet uit het eigen vermogen te worden voldaan. Daar staat tegenover dat er dan vaak moet worden afgewikkeld op een manier die controleerbaar is voor schuldeisers. Die manier van afwikkelen wordt de vereffening genoemd.

Aanvaarden en verwerpen geschiedt door het uitbrengen van een verklaring ter griffie van de rechtbank. Een daarvoor bestemd formulier kan worden gedownload via www.rechtspraak.nl. Voor het indienen hiervan worden door de rechtbank kosten in rekening gebracht. Het gaat daarbij om het griffierecht c.q. vast recht. Wanneer men samen op een formulier de keuze uitbrengt, wordt er normaal gesproken maar eenmaal griffierecht in rekening gebracht.

Zuiver aanvaarden, kan men ook doen door feitelijke handelingen te verrichten. Als een erfgenaam bijvoorbeeld een door hem gewenst erfstuk mee naar huis neemt en daarmee crediteuren benadeelt, dan kan sprake zijn van een zuivere aanvaarding door feitelijk handelen. Daarmee is een aansprakelijkheid in privé voor schulden van de nalatenschap gecreëerd. Een latere beneficiaire aanvaarding maakt dat niet meer ongedaan. Niet altijd zijn crediteuren hiermee bekend, maar als dat wel zo is kan dit dus tot grote problemen leiden.

Met ingang van 1 september 2016 is de wet op dit punt gewijzigd. De aanvaardingsfictie is beperkt. Dat betekent dat de benadeling van crediteuren een belangrijke rol speelt bij de beoordeling van de vraag of er zuiver is aanvaard of niet. Uit de totstandkomingsgeschiedenis van de wet blijkt dat het meenemen van bijvoorbeeld fotoboeken die louter een emotionele waarde vertegenwoordigen, eigenlijk niet als een zuivere aanvaarding kan worden gezien. Het is en blijft echter verstandig zeer terughoudend te zijn met het verrichten van feitelijke handelingen, voordat een keuze is uitgebracht.

Vragen die kunnen opkomen over de aanvaarding of verwerping zijn:

  • heb ik door feitelijk handelen zuiver aanvaard of kan ik alsnog beneficiair aanvaarden?
  • hoe moet ik een nalatenschap beneficiair aanvaarden of verwerpen? Wat zijn de kosten daarvan?
  • wat zijn de gevolgen van de nieuwe wet over de aanvaarding van erfenissen in verband met onverwachte schulden?

Voor de beantwoording van deze en andere vragen kunt u contact met ons opnemen.