Een vruchtgebruik geeft het recht om goederen die aan een ander toebehoren, te gebruiken en daarvan de vruchten te genieten. Een voorbeeld van vruchtgebruik is de situatie dat iemand recht heeft om de peren, de vruchten, uit de perenboom van zijn buurman te plukken en te genieten. Er bestaat dan een recht van vruchtgebruik op de perenboom. Het recht van vruchtgebruik kan onder andere worden gevestigd op een auto, een huis, maar dus ook op een perenboom.
Het recht van vruchtgebruik is een beperkt recht dat volgens de wet mogelijk is op alle goederen. Het wordt een beperkt recht genoemd, omdat het eigendomsrecht altijd bij de eigenaar van het goed blijft. Degene die gebruik maakt van het goed wordt de 'vruchtgebruiker' genoemd, de vruchtgebruiker heeft niet het eigendom van het goed. De eigenaar heeft het blote eigendom.
Ook binnen het erfrecht komt het recht van vruchtgebruik voor. Zo kan bijvoorbeeld in het testament worden bepaald dat de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner het vruchtgebruik op de echtelijke woning verkrijgt. Het vruchtgebruik kan ook tot stand komen door het inroepen van een wilsrecht.
