Onterfd, en nu?

U komt er achter dat u bent onterfd door (één van) uw ouders en vraagt zich af of dat zomaar kan en of u daar iets tegen kunt doen. U kunt als kind daadwerkelijk onterfd worden, wat betekent dat u niet als erfgenaam opkomt in de nalatenschap. Wel behoudt een kind – ondanks de onterving – bepaalde rechten. Eén van die rechten is het recht op de legitieme portie. Als u een beroep doet op de legitieme portie ontstaat er (afhankelijk van de omvang van de legitimaire massa) een vordering in geld. Als legitimaris kunt u geen aanspraak maken op bepaalde goederen. Een (afdwingbaar) recht op bepaalde sierraden is er bijvoorbeeld niet.

Ik ben onterfd en wil graag advies!

Hoe groot is mijn legitieme portie?

Bij de berekening van de legitieme portie wordt niet slechts gekeken naar de omvang (waarde) van de nalatenschap (bezittingen minus bepaalde schulden), maar worden ook bepaalde giften betrokken. De legitieme portie wordt dus niet alleen berekend over hetgeen er ten tijde van het overlijden nog resteert.

 

Legitimaire massa

Om de legitieme portie te kunnen berekenen zal eerst duidelijk moeten zijn hoe hoog de legitimaire massa is. De legitimaire massa wordt gevonden door de waarde van de goederen van de nalatenschap te vermeerderen met de in aanmerking te nemen giften (4:67 BW) en te verminderen met bepaalde schulden (4:7 BW). Door met de legitimaire massa te rekenen, wordt voorkomen dat kinderen – al dan niet opzettelijk – worden benadeeld. Als een persoon bijvoorbeeld vlak voor het overlijden nog (grote) giften doet, waardoor de omvang van de nalatenschap vermindert, dan worden die giften voor de berekening van de legitieme portie gewoon “meegeteld”. Om de waarde van de gift te kunnen bepalen wordt in beginsel gekeken naar de waarde van de gift op het tijdstip van de prestatie. Bij de schenking van een geldsom is die waarde doorgaans makkelijk vast te stellen, maar als er bijvoorbeeld een gift is gelegen in de overdracht van onroerend goed of een bedrijf (door verkoop tegen een te lage waarde), kan dat een stuk lastiger zijn.

Gelet op deze regels kan het soms lonen om ook als u niet bent onterfd een ( aanvullend!) beroep op de legitieme portie te doen. Zou u dat overwegen, dan is het verstandig hierover eerst advies te vragen en een en ander “te laten doorrekenen”.

 

Hoogte legitieme portie

De legitieme portie bedraagt de helft van de legitimaire massa, gedeeld door het aantal in artikel 4:10, lid 1 onder a BW genoemde, door erflater achtergelaten personen. Dat zijn de kinderen van een erflater, samen met de echtgenoot. Indien u tijdens het leven van de erflater zelf een gift hebt ontvangen, dan wordt deze gift meegeteld voor de berekening van de legitimaire massa, maar vervolgens in mindering gebracht op de legitieme portie.

Wilt u advies over de legitieme portie? Neem contact op.

Voorbeeld

Piet en Truus zijn getrouwd en hebben drie kinderen; Jan, Klaas en Sjaak. Tussen Piet en Sjaak ontstaat ruzie en Piet besluit Sjaak te onterven. Vervolgens overlijdt Piet en wil Sjaak een beroep doen op zijn legitieme portie.
De goederen uit de nalatenschap van Piet hebben – na aftrek van de in aanmerking te nemen schulden – een waarde van € 400,-. Tijdens leven heeft Piet aan Jan (€ 100,-), Klaas (€ 100,-) en Sjaak (€ 100,-) geschonken. De legitimaire massa bedraagt aldus € 700,–.

Het aantal door Piet achtergelaten personen is vier; zijn vrouw Truus en zijn drie kinderen. De berekening van de legitieme portie is dan als volgt: 0,5 x 700 / 4 = € 87,50. Omdat Sjaak een gift heeft ontvangen van Piet, die hoger is dan zijn legitieme portie, kan hij verder geen aanspraak meer maken op betaling van enig bedrag uit hoofde van de legitieme portie.

 

Hoe maak ik aanspraak op mijn legitieme portie?

De mogelijkheid om aanspraak te maken op de legitieme portie vervalt indien u niet binnen een aan u door een belanghebbende gestelde redelijke termijn, en uiterlijk vijf jaar na het overlijden van de erflater, heeft verklaard dat u uw legitieme portie wilt ontvangen. Binnen deze termijn zal dus een beroep op de legitieme portie gedaan moeten worden. Sprake is van een harde termijn die begint te lopen vanaf de dag van overlijden, ook als u eerst later met het overlijden bekend wordt.
De legitieme portie is pas (daadwerkelijk) opeisbaar vanaf zes maanden na het overlijden van de erflater.
Indien de wettelijke verdeling van toepassing is, of indien de erflater bij testament een voorwaarde van niet-opeisbaarheid heeft opgenomen (4:82 BW), dan is de vordering pas opeisbaar bij overlijden van de langstlevende (echtgenoot, geregistreerd partner of andere levensgezel met wie de erflater een gemeenschappelijke huishouding voerde en een notarieel verdelen samenlevingsovereenkomst is aangegaan).

Ik wil aanspraak maken op mijn legitieme portie! Neem contact op.